پيش نويس آيين نامه دفاتر كاري فيزيك پزشكي كه پس از اصلاحات به وزارت بهداشت ارائه شده است

تعريف فيزيك پزشكي:

فيزيك پزشكي شاخه اي از علم طب است كه در راستاي ارتباط اصول فيزيك با تشخيص و درمان پزشكي بكار مي رود. كاربردهاي اين رشته شامل بكارگيري مفاهيم و روشهاي فيزيكي براي درك فيزيولوژي و عملكرد بدن انسان در سلامت و بيماريها، طراحي و استفاد ه از ايده ها و تكنيك هاي جديد و دقيق براي مشاوره در تشخيص، پيشگيري و درمان مؤثر، و حصول اطمينان مداوم در بكارگيري صحيح و مؤثر ابزارها و سيستم هاي تشخيصي و درماني در پزشكي مي باشد.

 

دكتراي فيزيك پزشكي:

متخصصيني هستند كه دوره فيزيك پزشكي را در داخل و يا خارج از كشور طي نموده و به اخذ درجه دكتراي در فــيزيك پزشكي ( PhD ) در يكي از گرايش هاي تخصصي اين رشته نائل شده اند.

       تبصره 1: مدارك خارجي افراد مذكور بايد به تائيد معاونت آموزشي و امور دانشگاهي وزارت متبوع رسيده باشد.

      تبصره 2: معرفي متقاضيان تأسيس موسسات فيزيك پزشكي بايد از طريق انجمن علمي فيزيك پزشكي وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي باشد.

 

اهداف:

1- ايجاد آگاهي و شناخت پزشكان و كادرهاي پزشكي به علوم و فنون لازم در بكارگيري و استفاد ه از ابزارها و دستگاههاي پــــزشكي از طريـــــق آموزش هاي مداوم، برگــــزاري دوره هاي نظري و عملي، برگزاري كــــارگاههاي آموزشي، انتشــار جزوه ها، بــــروشور و دفترچه هاي آموزشي، همكاري و مشاوره مقطــــعي و يا مستمر در بخشـهاي تشخيصي و درماني و ديگر روشهاي آموزشي.

2- تأمين سلامت و حفاظت كاركنــان و بيماران و نسل هاي حال و آينده جامعه در مقابل صدمات و تشعشعات ناشي از بكارگيري ابزارها، تكنيك ها و دستگاههاي پزشكي مربوطه و كاربرد صحيح آنها.

3- تضمين كيفيت كاركرد دستگاهها و ابزارهاي پزشكي مربوطه.

4- حصول اطمينان در انتخاب و تعيين دستگاهها و ابزارهاي پزشكي مربوطه در زمان خريد.

5- حصول اطمينان از صحت قراردادهاي مربوط به انعقاد و اجراي فرآيندهاي خريد، نصب، راه اندازي، نگهداري و بهره برداري.

6- حصول اطمينان از مطابقت عملكرد دستگاههاي خريداري شده و نصب شده با مشخصات ذكر شده توسط توليد كننده و يا فروشنده از طريــق انجام تست هاي پذيرش دستگاه.

7- حصول اطمينان از صحيح بودن طرحهاي درمان در تله تراپي و براكي تراپي.

8- توسعه و معرفي تكنيك ها، روشها، و دستگاههاي جديد و موثر در تشخيص و درمان، تنظيم و تدوين پروتكل ها و دستورالعمل هاي لازم در اين ارتباط.

 

شرح وظائف دكتراي فيزيك پزشكي:

1- آموزش كاربران، پرسنل و بيماران در زمينه هاي حفاظت پرتوي، كاركرد با ابزارها و دستگاههاي مربوطه و بكارگيري روشهاي و تكنيك هاي مناسب در تشخيص و درمان.

2- نظارت و مشاوره فني مداوم در بخشهاي تشخيصي و درماني در زمينه بكارگيري صحيح و موثر ابزارها و تكنيك ها و دستگاههاي پزشكي مربوطه و عملكرد پرسنل آنها.

3- انجام تست هاي دوره اي كنترل كيفي دستگاههاي پزشكي مربوطه و بررسي عملكرد آنها در حين استفاده و تدوين و ارائه گزارش نتايج به همراه پيشنهاد عملي در جهت رفع نقايص.

4- كاليبره كردن دستگاههاي پزشكي مربوطه و اقدام براي رفع نقايص فيزيكي، تكنيكي و حفاظتي در جهت بهبود كيفيت كاركرد آنها و تضمين سلامت بيمار و پرسنل.

5- ارائه مشاوره و تائيد رعايت اصول حفاظتي پرتوي در طرحهاي ساختماني بخشهاي پزشكي مربوطه و نظارت علمي بر حسن اجراي اين طرحها در زمان ساخت و راه اندازي اين بخشها، و ارائه گزارش نهائي به مسئولين ذيربط.

6- دزيمتري و انجام تست هاي دوره اي در زمينه پرتودهي دستگاهها، منابع راديواكتيو باز و بسته و تكنيكهايي كه با تشعشع يونيزان كار مي كنند و حفاظت پرتوي بيــــماران و پرسنل و افراد جامعه و اعلام وضعيت و گزارش به مراجع ذيــــصلاح يا طرف قرار داد.

7- مشاوره و نظارت در خريد، نصب، راه اندازي، تعمير و نگهداري دستگاههاي پزشكي مربوطه ( مجوز ورود دستگاهها بر عهده مراجع ذيربط مي باشد).

8- انجام تست هاي پذيرش دستگاهها پس از نصب و راه اندازي توسط شركت هاي سازنده و يا فروشنده دستگاههاي مربوطه، و ارائه گزارش به مراجع ذيصلاح و يا طرف قرار داد.

9- ارائه خدمات در بخشهاي راديوتراپي شامل: محاسبه دوز، طـــــراحي و تعيـــــين روشها و پروتكل هاي تكنيكي درمـــان با اشعه، تعيين فيلد درماني با بكارگيري روشها و محاسبات دستي، كامپيـــوتري، دستگاهــهاي شبيه سازي و ابزارهاي فيزيكي مربوطه.

10- نظارت بر ترخيص بيماران تحت درمان با مواد راديواكتيو باز و بسته و ارائه مشاوره به آنها در ارتباط با حفاظت پرتوي در بخشهاي پزشكي هسته اي و راديوتراپي.

11- تحقيق و توسعه و معرفي تكنيك ها، ابزارها، دستگاهها و روشهاي جديد و راه انــــدازي آنها در بخشهاي مربـــــوطه در چهارچوب قرار دادها و وظائف محوله تـــوسط مراجع ذيربـــــط و يا طرف قرار داد.

12- تدوين استانداردها و شيوه نامه ها، تهيه دستورالعمل ها و آئين نامه هاي لازم در زمينه عملكرد دستگاهها، نكــــــات حفاظتي، كاليـــــبراسيون، تست هاي دوره اي و كليه موارد مندرج در بندهاي فوق در صورت درخواست مراجع ذيصلاح.

13- تهيه دستورالعمل ها، آئين نامه ها و شيوه نامه هاي داخل بخشي لازم در زمينه عملكرد دستگاهها، كاليبراسيون و تست هاي دوره اي و كليه موارد مندرج در بندهــــاي فوق جهت مراجع طرف قرار داد در چهارچـــــوب قوانين و استانداردهاي مصوب.

14- ارائه خدمات مشــــاوره اي در زمينه بكارگيري پرسنل فني، گردش كار و مديريت بخشي در بخشهاي پزشكي مربوطه.

بخشهاي پزشكي و موسساتي كه از نظارت و خدمات فوق بهره مي برند:

الف- بخشها و مراكز تصويربرداري شامل: سي تي اسكن- MRI- راديولوژي- فلورئــوسكــوپي- اندازه گيري دانسيته استخوان- ماموگرافي- آنژيوگرافي- اكو- CATLAB- طيف نگاري.

ب- بخشها و مراكز پزشكي هسته اي شامل: گاماكمرا- SPECT- PET- اندازه گيري جذب يد- RIA- سيستمهاي آزمايشگاهي تشخيصي طبي راديواكتيو- درمان توسط چشمه هاي راديواكتيو باز.

ج- بخشها و مراكز راديوتراپي شامل: دستگاهها و روشهاي تله تراپي- براكي تراپي- راديوسرجري و گامانايف، سيمولاتور، طراحي درمان.

د- بخشها و مراكز تشخيصي و درماني كه از پرتوهاي غيريونيزان استفاده مي كنند شامل: اولتراسوند- سنگ شكن- الكترومغناطيس، ليزرهاي درماني، تشخيصي و ترميمي، مادون قرمز IR و ترموگرافي، ماوراء بنفش، نور و اپتيك.

 

شرح و وظائف نظارتي دفاتر كاري:

 اين دفاتر كاري مي توانند در صورت نياز و صلا حديد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي بعنوان واحدهاي نظارتي نماينده وزارتخانه بر اساس شرايط و ضوابطي كه توسط وزارت متبوع تدوين ميگردد در بخشهاي پزشكي و موسساتي كه در بند فوق آمده است نظارت كنند مشروط به اينكه هيچگونه فعاليت تجاري و وارداتي نداشته باشند.

        تبصره 1: دفاتر كاري كه نظارت قانوني را از طرف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي بعهده مي گيرند نمي توانند با مراكز و موسسات مورد نظارت، قرار داد يا رابطه انتفاعي داشته باشند.

        تبصره 2: مواردي كه نظارت و كنترل آنها در موسسات و مراكز اعمال ميشود، تناوب و زمان انجام تست ها و بررسي ها، و آستانه و حد قابل قبول آزمايشات، و نوع استانداردي قابل قبول قبلاً توسط انجمن علمي فيزيك پزشكي پيشنهاد و به تصويب واحد نظارتي مربوطه در وزارت متبوع مي رسد.

فضاي فيزيكي- نيروي انساني و تجهيزات دفاتر كاري:

دفتر كاري فيزيك پزشكي جايگاه حقوقي است كه مجوز راه اندازي آن توسط واحد امور پروانه هاي وزارت متبوع به متقاضيان دكتراي فيزيك پزشكي كه داراي حداقل امكانات ذيل باشند داده ميشود:

 1- محل فيزيكي مناسب بعنوان دفتر كار انحصاري با امكانات اداري، تلفن و فكس، مسئول دفتر ويا منشي تمام وقت.

2- حداقل سه نفر كارشناس يا كارشناس ارشد تخـصصي نيــــمه وقت و يا دو نفــــر تمام وقت فارغ التحصيل در رشته هاي فيزيك پزشكي- مهندسي پرتو پزشكي- مهندسي پزشكي، فيزيك راديولژي و راديوتراپي.

 تبصره 1: حداقــــــل دو نفر از افراد فـوق بايد فارغ التحصيل در رشته فيزيك پزشكي باشند.

 تبصره 2: جهت اخذ مجوز فعاليت در هر يك از 4 رشته تخصصي مندرج در بند فوق، بايد حداقل يكنفر متخصص فيزيك پزشكي با گرايش مربوطه وجود داشته باشد.

 3- داشتن حداقل يك وسيله انـــدازه گيري دوز اشعه ( مثل كنتور گايگر )، دستگاه اندازه گيري انرژي و شدت جريان فوتون در حدهاي راديولژي و راديوتراپي، دستـــگاه دانسيتومــتر- فانتوم هاي اندازه گيري يكنواختي- رزولوشن و منبع نقـــطه اي ( جداگانه جهت راديولژي- پزشكي هسته اي و MR و التراسوند )، دستگاه اندازه گيري زمان تشعشع- ابزارهاي تست اپتيكي و ليزر.

    تبصره: در مواردي كه نظارت و كنترل جهت اخذ تائيديه و مجوز موسسات تشخيصي و درماني توسط وزارت متبوع به هر يك از دفاتر كاري واگذار شود بايد پرسنل، ابزارهاي تست و ارزيابي مناسب در تخصصهاي واگذار شده ( يكي از 4 مورد فوق ) به نوع و اندازه كافي به تشخيص كارشناسان واحد نظارتي در اختيار دفاتر قرار داشته باشد و امكانات، اين دفاتر جداگانه به تائيد واحد نظارتي يا نماينده وي برسد.